Czy pamiętamy, że współczesny terroryzm narodził się w Rosji? Jednym z powodów jego powstania była niekonsekwencja władz, które wahały się od liberalizacji do zaostrzania kursu. Car, który zaczynał swoje panowanie od wygłoszenia w Warszawie hasła “Panowie, żadnych marzeń” pod koniec swojego panowania miał już dość władzy; czekał na miejscu zamachu na kolejny; czekał z niecierpliwością na śmierć – jak dowodzi Radziński.

Ta książka jest próbą znalezienia historycznej odpowiedzi na pytanie, jak narodził się terroryzm; jakie postępowanie władz było dla terrorystów najniebezpieczniejsze. Odpowiedzi, jakie wysuwają się po lekturze książki Radzińskiego, zapewne nie ucieszyłyby prezydenta USA, George’a Busha.

Czy pamiętamy, że współczesny terroryzm narodził się w Rosji? Ojczyzna autora Biesów i Braci Karamazow wahała się w skrajnościach – a terroryści byli następcami dekabrystów, czyli zbuntowanych gwardzistów Cara Wszechrosji.

            Ta książka jest nie tylko biografią cara Aleksandra II, który rządził od końca wojny krymskiej, w czasach polskiego powstania styczniowego, by zginąć w zamachu terrorystycznym (siódmym z kolei, a drugim tego dnia).

            To próba znalezienia historycznej odpowiedzi na pytanie, jak narodził się terroryzm; jakie postępowanie władz było dla terrorystów najniebezpieczniejsze.

Jednym z powodów powstania terroryzmu była niekonsekwencja władz, które wahały się między liberalizacją a zaostrzaniem kursu. Autor dowodzi wręcz, że pod koniec panowania Aleksandra II powstał sojusz między skrajnościami – konserwatystami i terrorystami.

Car, który zaczynał swoje panowanie od wygłoszenia w Warszawie hasła “Panowie, żadnych marzeń” pod koniec swojego panowania miał już dość władzy; czekał na miejscu zamachu na kolejny; czekał z niecierpliwością na śmierć – jak dowodzi Radziński.

Możemy zapytać, dlaczego samowładca, teoretycznie nie ograniczony żadnymi barierami władzy, miał jej dość? – Prezydentom wszelkich krajów pod rozwagę...

W odpowiedzi przeczytamy, że car zagrażał dwóm skrajnościom – konserwatystom i terrorystom. Konserwatyści, zawiadujący policją, przymykali oczy na przygotowania terrorystów do zamachów na cara – zamachów, z których jeden w końcu okazał się dla cara śmiertelny.

Autorem biografii jest Rosjanin – Edward Radziński, piszący także wiele o czasach stalinowskich; dzięki temu mamy okazję wejrzeć w głębsze znaczenie związków między Związkiem Radzieckim a państwem carów (z jedną uwagą: na ogół carska Rosja była dla swoich przeciwników – łagodniejsza...)

Książka jest ciekawą lekturą dla miłośników filmów sensacyjnych; czytając tę biografię możemy sobie uświadomić, że bardzo często życie jest bardziej zaskakujące od filmu. Oparta na faktach, wiedzie nas od początku biografii cara – zamachu dekabrystów – do końca: zamachu przy moście.

W pewnym miejscu autor zestawia ze sobą cara – i w domyśle – Busha; sugerując, że historia lubi się powtarzać.

Czy ktoś mówił, że historia jest nudna? Niech odejdzie od komputera i weźmie do ręki gruby tom, który czyta się błyskawicznie w pociągu relacji praca-wielka majówka...

--

Edward Radziński, Aleksander II. Ostatni wielki car, przekład E. Siemaszkiewicz, R. Śliwowski, Wydawnictwo “Magnum”: Warszawa 2005.

Możesz kupić tę książkę w księgarni internetowej: Lideria

Możesz kupić ją bezpośrednio w wydawnictwie: “Magnum”